**५ कार्तिक २०८३** काठमाडौं । सेयर बजारमा प्रवेश गर्ने तयारीसँगै ३३ कम्पनीले प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आइपीओ) सम्बन्धी प्रस्तावसहित साधारण सभा बोलाएका छन्। चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को असोज मसान्तसम्म साधारण सभा आह्वान गरेका यी कम्पनीमध्ये २९ वटाले आइपीओ निष्कासनसम्बन्धी प्रस्ताव पारित गरिसकेका छन्। तर, आइपीओ निष्कासनलाई प्राथमिकतामा राखेका कम्पनीमध्ये गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट लाभांश वितरण गर्ने कम्पनीको सङ्ख्या भने सातवटामा सीमित छ। अधिकांश कम्पनीले पुँजी बजारबाट लगानी जुटाउने उद्देश्यसहित आइपीओ निष्कासनको प्रक्रिया अघि बढाएका छन्। अस्पताल, जलविद्युत्, ऊर्जा, होटल, उत्पादन तथा अन्य क्षेत्रका कम्पनीले साधारण सभामार्फत सर्वसाधारणमा सेयर जारी गर्ने प्रस्ताव अघि सार्नुले पुँजी बजारमा नयाँ कम्पनीको प्रवेशका लागि चासो बढेको सङ्केत गर्छ। यद्यपि, साधारण सभाबाट आइपीओसम्बन्धी प्रस्ताव पारित हुँदैमा सेयर निष्कासन सुनिश्चित हुने होइन। सम्बन्धित नियामक निकायको स्वीकृति तथा कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेपछि मात्रै कम्पनीले सर्वसाधारणका लागि सेयर जारी गर्न सक्छन्। **सात कम्पनीको लाभांश प्रस्ताव** आइपीओसम्बन्धी प्रस्तावसँगै गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट लाभांश घोषणा गर्ने कम्पनीमा साप्सु कालिका हाइड्रोपावर, नर्भिक इन्टरनेसनल हस्पिटल एन्ड मेडिकल कलेज, काबेली हाइड्रोपावर, आशुतोष इनर्जी, भेन्चर हायर पर्चेज, होटल सारथी र डिभाइन हेल्थकेयर रहेका छन्। लाभांश प्रस्तावमा नर्भिक इन्टरनेसनल हस्पिटल अगाडि देखिएको छ। कम्पनीले २२.१० प्रतिशत नगद लाभांश र २० प्रतिशत बोनस सेयर प्रस्ताव गरेको छ। काबेली हाइड्रोपावरले १६.३१ प्रतिशत तथा आशुतोष इनर्जीले १८.९४ प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गर्ने प्रस्ताव गरेका छन्। त्यस्तै, भेन्चर हायर पर्चेजले १५ प्रतिशत नगद लाभांश र साप्सु कालिका हाइड्रोपावरले पाँच प्रतिशत नगद लाभांश प्रस्ताव गरेका छन्। होटल सारथीले २.७८ प्रतिशत नगद लाभांशसहित १३ प्रतिशत बोनस सेयर प्रस्ताव गरेको छ। डिभाइन हेल्थकेयरले भने ०.०६५ प्रतिशत नगद लाभांश र १.२५ प्रतिशत बोनस सेयर वितरण गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको छ। यी लाभांश प्रस्ताव सम्बन्धित कम्पनीका साधारण सभा तथा लागू हुने स्वीकृति प्रक्रियाबाट अनुमोदित भएपछि मात्रै कार्यान्वयनमा आउनेछन्। **स्वास्थ्यदेखि ऊर्जासम्मका कम्पनीको तयारी** आइपीओ निष्कासनको प्रस्ताव अघि बढाउने कम्पनीको सूचीमा विभिन्न क्षेत्रका संस्थाहरू समेटिएका छन्। स्वास्थ्य तथा अस्पताल सेवातर्फ हस्पिटल फर एड्भान्स्ड मेडिसिन एन्ड सर्जरी, नर्भिक इन्टरनेसनल हस्पिटल, डिभाइन हेल्थकेयर तथा हिमाल डेन्टल हस्पिटल एन्ड इन्स्टिच्युट अफ डेन्टल साइन्स रहेका छन्। जलविद्युत् तथा ऊर्जा क्षेत्रमा निलगिरि खोला हाइड्रोपावर, मुहान हाइड्रोपावर, काबेली हाइड्रोपावर, म्याग्दी हाइड्रोपावर, दार्चुला पावर, अपर रिचेट हाइड्रोपावर, एसके इनर्जी डेभलपमेन्ट, त्रिकाल पावर, पिपुल्स इनर्जी र संयुक्त ऊर्जा लगायतका कम्पनीले आइपीओसम्बन्धी प्रस्ताव अघि बढाएका छन्। होटल तथा आतिथ्य क्षेत्रबाट होटल सिराइचुली, ठमेल प्लाजा होटल एन्ड सुइट्स र होटल सारथीले तयारी गरेका छन्। उत्पादन तथा अन्य क्षेत्रबाट जेमिनी रिसाइकल नेपाल, ग्रिनप्लाई नेपाल, मकालु वाइन इन्डस्ट्रिज, प्रिमियर स्टिल, श्री डिस्टिलरी, राजेश मेटल क्राफ्ट्स र निभिक्स फार्मास्युटिकल्स लगायतका कम्पनीले पनि आइपीओ निष्कासनको प्रक्रिया अघि बढाएका छन्। **प्रस्ताव पारित हुनु मात्रै पर्याप्त छैन** कम्पनीहरूका लागि आइपीओ निष्कासन पुँजी जुटाउने र व्यवसाय विस्तार गर्ने महत्त्वपूर्ण माध्यम हो। सर्वसाधारणबाट पुँजी संकलन गर्न सकेमा कम्पनीले आफ्नो लगानी क्षमता बढाउन र विकासका योजना कार्यान्वयन गर्न सक्छन्। अर्कोतर्फ, नयाँ कम्पनीको प्रवेशले लगानीकर्तालाई लगानीका थप विकल्प उपलब्ध गराउन सक्छ। तर, आइपीओ निष्कासनको तयारी र वास्तविक निष्कासनबीच नियामकीय प्रक्रिया, वित्तीय अवस्था तथा आवश्यक स्वीकृतिजस्ता चरण पार गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले साधारण सभाबाट प्रस्ताव पारित गरेका सबै कम्पनीको आइपीओ तत्काल बजारमा आउने निश्चित छैन। ३३ कम्पनीले आइपीओसम्बन्धी प्रस्ताव अघि बढाउनु पुँजी बजारमा नयाँ कम्पनी प्रवेशको तयारीका रूपमा देखिए पनि लाभांश प्रस्ताव गर्ने कम्पनी सातवटामा सीमित रहनुले लगानीकर्ताका लागि कम्पनीको वित्तीय अवस्था, नाफा कमाउने क्षमता र भविष्यको सम्भावना अध्ययन गर्नु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण देखाएको छ।