ओलीको काँधमा फेरि एकपटक एमाले एकढिक्का बनाउने ऐतिहासिक अवसर २०८३ असोज १४ , पोखरा नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन र नेकपा एमाले अहिले एउटा महत्वपूर्ण मोडमा उभिएको छ। लामो राजनीतिक संघर्ष, संगठन निर्माण र जनताको विश्वासबाट स्थापित एमाले पछिल्लो समय आन्तरिक असमझदारी, गुटगत गतिविधि, अवसरवाद र संगठनात्मक कमजोरीका प्रश्नसँग जुधिरहेको छ। यस्तो परिस्थितिमा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको काँधमा फेरि एकपटक पार्टीलाई एकढिक्का बनाउने ऐतिहासिक अवसर आएको छ। यो अवसर केवल नेतृत्व जोगाउने अवसर होइन। सत्ता प्राप्त गर्ने वा शक्ति केन्द्रित गर्ने अवसर पनि होइन। यो अवसर हो एमालेलाई पुनः जनताको विश्वास जित्ने, कार्यकर्ताको मनोबल उठाउने र विधि तथा न्यायमा आधारित बलियो राजनीतिक संगठनका रूपमा पुनर्निर्माण गर्ने। अब व्यक्ति होइन, विधि बलियो बनाउनुपर्छ । कुनै पनि राजनीतिक पार्टी व्यक्ति विशेषको लोकप्रियताले मात्र बलियो हुँदैन। पार्टी बलियो बन्नका लागि विधि, विधान, संगठन र कार्यकर्ताको विश्वास बलियो हुनुपर्छ। आज एमालेभित्र सबैभन्दा गम्भीर प्रश्न यही हो—पार्टीका निर्णय विधि र संस्थागत प्रक्रियाबाट हुन्छन् कि व्यक्ति, समूह र पहुँचका आधारमा ? यदि पार्टीभित्र योग्य र इमानदार कार्यकर्ताले आफ्नो योगदानको उचित मूल्यांकन हुँदैन भन्ने महसुस गर्न थाले भने संगठन कमजोर हुन्छ। यदि असहमति राख्ने कार्यकर्ताले आफ्नो कुरा राख्न सक्ने वातावरण पाएन भने पार्टीभित्र विचारको बहस कमजोर हुन्छ। त्यसैले अब एमालेमा व्यक्तिभन्दा विधि, गुटभन्दा संगठन र पदभन्दा जिम्मेवारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता छ। अवसरवाद र अराजकताको अन्त्य आवश्यक एमालेभित्रको आजको मुख्य चुनौतीमध्ये एउटा अवसरवादी प्रवृत्ति पनि हो। राजनीति विचार र सिद्धान्तका आधारमा भन्दा व्यक्तिगत लाभ, पद र शक्तिको वरिपरि केन्द्रित हुन थाल्यो भने पार्टीको राजनीतिक चरित्र कमजोर हुन्छ। पार्टीमा योगदान गर्नेभन्दा अवसर खोज्ने प्रवृत्ति बढ्दै जाने हो भने लामो समयदेखि संगठन निर्माणमा खटिएका कार्यकर्ताको मनोबल घट्छ। त्यसैले अब एमालेले स्पष्ट सन्देश दिनुपर्छ— पार्टीमा जिम्मेवारी पहुँचका आधारमा होइन, योग्यता, क्षमता, योगदान र संगठनप्रतिको निष्ठाका आधारमा प्राप्त हुन्छ। अनुशासन सबैका लागि समान हुनुपर्छ। गल्ती गर्ने व्यक्ति ठूलो पदमा भए पनि विधिअनुसार जवाफदेही हुनुपर्छ। त्यस्तै, इमानदारीपूर्वक संगठनमा योगदान गर्ने कार्यकर्ताको सम्मान र संरक्षण हुनुपर्छ। ओलीका लागि सबैभन्दा ठूलो परीक्षा केपी शर्मा ओली लामो राजनीतिक संघर्षबाट स्थापित नेता हुन्। अब उनको नेतृत्वको मूल्यांकन केवल विगतको राजनीतिक उपलब्धिबाट मात्र होइन, आजको कठिन परिस्थितिमा पार्टीलाई कसरी अघि बढाउँछन् भन्ने आधारमा पनि हुनेछ। अहिले ओलीसँग दुईवटा बाटो देखिन्छन्। एउटा बाटो सत्ता र शक्तिको समीकरणलाई प्राथमिकता दिँदै पार्टीभित्रको असन्तुष्टिलाई व्यवस्थापन गर्ने। अर्को बाटो पार्टीभित्र उठेका प्रश्नलाई गम्भीरतापूर्वक सुनेर विधि, संगठन, पुस्तान्तरण र जनविश्वास पुनःस्थापनालाई प्राथमिकतामा राख्ने। दोस्रो बाटोले एमालेभित्र नयाँ राजनीतिक संस्कार निर्माण गर्ने आधार तयार गर्न सक्छ। असहमति पार्टी फुटको कारण होइन, सुधारको आधार बन्नुपर्छ। ठूलो राजनीतिक पार्टीमा विचारको विविधता स्वाभाविक हुन्छ। असहमति हुनु आफैँमा समस्या होइन। असहमतिको व्यवस्थापन गर्न नसक्नु समस्या हो। एमालेभित्र अहिले उठिरहेका प्रश्नलाई व्यक्तिविरोध वा गुटविरोधको रूपमा मात्र बुझ्नु हुँदैन। ती प्रश्नभित्र संगठन सुधारको आवश्यकता पनि लुकेको हुन सक्छ। त्यसैले ओलीले आलोचना गर्नेहरूलाई टाढा धकेल्नेभन्दा उनीहरूको प्रश्न सुन्ने राजनीतिक संस्कार विकास गर्न सक्नुपर्छ। पार्टीभित्र असहमति राख्ने अधिकार सुरक्षित गर्दै निर्णय भएपछि सबैले संस्थागत निर्णय मान्ने वातावरण निर्माण गर्न सकियो भने एमाले अझ बलियो बन्न सक्छ। कार्यकर्ताको मन जितेपछि मात्र जनताको मन जितिन्छ एमालेको वास्तविक शक्ति उसका लाखौँ कार्यकर्ता हुन्। ती कार्यकर्ता जसले कठिन समयमा पार्टीको झण्डा बोके, संगठन निर्माण गरे, निर्वाचनमा खटे र राजनीतिक कठिनाइमा पनि पार्टी छाडेनन् उनीहरूको योगदानलाई बिर्सेर कुनै पनि संगठन बलियो बन्न सक्दैन। आज आवश्यकता छ, ती कार्यकर्ताको मनमा एउटा विश्वास पुनःस्थापित गर्ने ‘पार्टीमा मेरो योगदानको मूल्यांकन हुन्छ।’ यसका लागि नेतृत्वले तलसम्म पुगेर कार्यकर्ताका कुरा सुन्नुपर्छ। संगठनभित्र जिम्मेवारी वितरण पारदर्शी बनाउनुपर्छ। नयाँ पुस्तालाई अवसर दिनुपर्छ। पुरानो पुस्ताको अनुभवलाई सम्मान गर्दै पुस्तान्तरणको स्वाभाविक प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्छ। जनताबाट गुमेको साख कसरी फर्काउने? राजनीतिक दलको अन्तिम शक्ति जनता हुन्। एमालेले आफूलाई प्रश्न गर्नुपर्छ—जनतासँग हाम्रो सम्बन्ध कहाँ कमजोर भयो ? युवापुस्ता किन असन्तुष्ट भयो? पार्टीको संगठन र जनताको अपेक्षाबीच दूरी किन बढ्यो? यी प्रश्नको उत्तर पार्टी कार्यालयभित्र बसेर मात्र प्राप्त हुँदैन। नेतृत्व गाउँ–टोलमा पुग्नुपर्छ। कार्यकर्ताको कुरा सुन्नुपर्छ। युवाको अपेक्षा बुझ्नुपर्छ। किसान, मजदुर, व्यवसायी, विद्यार्थी र आम नागरिकका दैनिक समस्यासँग पार्टीको राजनीतिक एजेन्डा जोडिनुपर्छ। जनताले भाषणभन्दा परिणाम खोजिरहेका छन्। आश्वासनभन्दा व्यवहार खोजिरहेका छन्। त्यसैले एमालेको पुनर्निर्माण भनेको केवल संगठन पुनर्गठन होइन—जनतासँगको सम्बन्ध पुनर्निर्माण पनि हो। सत्ता होइन, पार्टी निर्माण प्राथमिकतामा आज ओलीका लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण प्रश्न सत्ता कहिले प्राप्त हुन्छ भन्ने होइन। प्रश्न हो—एमाले कस्तो पार्टी बन्छ? यदि पार्टी बलियो, अनुशासित, लोकतान्त्रिक, विधिसम्मत र जनमुखी बन्न सक्यो भने सत्ता राजनीतिक परिणामका रूपमा आउन सक्छ। तर सत्ता प्राप्तिलाई नै राजनीतिको अन्तिम लक्ष्य बनाइयो भने संगठन र जनविश्वास कमजोर हुन सक्छ। त्यसैले अहिलेको प्राथमिकता सत्ता र शक्तिको प्रतिस्पर्धाभन्दा माथि उठेर पार्टीको वैचारिक, संगठनात्मक र नैतिक पुनर्निर्माण हुनुपर्छ। ओलीले इतिहासमा नयाँ अध्याय लेख्ने अवसर राजनीतिमा नेतृत्वलाई कठिन समयमै चिनिन्छ। सजिलो समयमा पार्टी चलाउनु र संकटको समयमा पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउनु फरक कुरा हो। आज ओलीसँग एउटा यस्तो अवसर छ, जहाँ उनले आफ्नो नेतृत्वलाई केवल पदसँग होइन, पार्टीको संस्थागत भविष्यसँग जोड्न सक्छन्। विधानको सर्वोच्चता स्थापित गर्ने, आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो बनाउने, योग्य र सक्रिय कार्यकर्तालाई अवसर दिने, असहमतिलाई सम्मान गर्ने, अवसरवाद र अराजकतालाई नियन्त्रण गर्ने तथा नयाँ पुस्तालाई नेतृत्वमा ल्याउने वातावरण बनाउन सके एमालेले अहिलेको चुनौतीलाई पुनर्निर्माणको अवसरमा बदल्न सक्छ। आज एमालेले खोजेको कुरा कुनै एक व्यक्ति वा गुटको विजय होइन। एमालेले खोजेको कुरा पार्टीको विजय, विचारको विजय, विधिको विजय र जनविश्वासको विजय हो। त्यसका लागि सबैभन्दा पहिले एमालेभित्रै आत्मसमीक्षा आवश्यक छ। अध्यक्ष ओलीले आफ्नो नेतृत्वको यो चरणलाई सत्ता र शक्तिको अर्को अध्यायका रूपमा होइन, एमालेलाई नयाँ राजनीतिक संस्कारसहित पुनर्निर्माण गर्ने अध्यायका रूपमा स्थापित गर्ने अवसरका रूपमा लिन सक्नुपर्दछ । अब एमालेले स्पष्ट सन्देश दिनुपर्ने समय आएको छ अवसरवाद होइन, विचार। अराजकता होइन, अनुशासन। गुट होइन, संगठन। व्यक्ति होइन, विधि। पद होइन, जिम्मेवारी। सत्ता होइन, जनता। यही आधारमा एमालेभित्र विश्वासको वातावरण निर्माण गर्न सकियो भने आजको चुनौती भोलिको संगठनात्मक शक्तिमा रूपान्तरण हुन सक्छ। ओलीको काँधमा फेरि एकपटक एमाले एकढिक्का बनाउने ऐतिहासिक अवसर छ। अब यो अवसरलाई पार्टी, संगठन र जनताको विश्वास पुनःस्थापित गर्ने दिशामा कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने विषय नेतृत्व र समग्र एमाले पंक्तिको जिम्मेवारी हो।