**११ कार्तिक २०८३** **काठमाडौं** । भारतको पूर्वी तटीय क्षेत्रमा चक्रवात अर्णबले वितण्डा मच्चाउँदा आन्ध्र प्रदेशमा तीन जनाको मृत्यु भएको छ भने दर्जनौँ घरमा क्षति पुगेको छ। तीव्र हावा र मुसलधारे वर्षाले जनजीवन प्रभावित बनाएपछि ओडिशा र झारखण्डमा समेत उच्च सतर्कता अपनाइएको छ। सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै हजारौँ नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ भने उद्धार तथा विपद् व्यवस्थापन टोलीलाई तयारी अवस्थामा राखिएको छ। भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार बुधबार बिहान चक्रवात अर्णब आन्ध्र प्रदेशको काकीनाडा र पुडुचेरीको यानम क्षेत्रबीचको तटीय भूभागमा प्रवेश गरेको थियो। आँधीको प्रभावले तटीय क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। दर्जनौँ घरमा क्षति पुग्नुका साथै सयौँ रूख र विद्युत्‌का पोल ढलेका छन्। कतिपय क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति र दैनिक जनजीवनसमेत प्रभावित भएको बताइएको छ। राष्ट्रिय विपद् प्रतिकार्य बल (एनडीआरएफ) का महानिरीक्षक नरेन्द्र सिंह बुन्देलाका अनुसार आन्ध्र प्रदेशको उत्तरी क्षेत्र र ओडिशाको दक्षिणी भाग चक्रवातबाट बढी प्रभावित भएका छन्। प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, राहत तथा सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणका लागि सम्बन्धित निकाय परिचालित छन्। भारतीय मौसम विज्ञान विभाग (आईएमडी) का अनुसार चक्रवात जमिनमा प्रवेश गर्ने क्रममा हावाको अधिकतम गति प्रतिघण्टा १२५ देखि १३५ किलोमिटरसम्म पुगेको थियो। बुधबार बिहान ८:३० बजेसम्ममा यसको तीव्रता घटेर गम्भीर चक्रवाती आँधीको अवस्थामा पुगेको जनाइएको छ। आगामी समयमा चक्रवात थप कमजोर हुँदै जाने अनुमान गरिए पनि प्रभावित क्षेत्रमा भारी वर्षा र तीव्र हावाको जोखिम भने कायमै छ। **ओडिशामा ३० हजारभन्दा बढी नागरिक सुरक्षित स्थानमा** चक्रवातको सम्भावित जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै ओडिशा सरकारले ३० हजारभन्दा बढी नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा सारेको छ। विशेषगरी राज्यको दक्षिणी क्षेत्रमा सतर्कता बढाइएको छ। जोखिमयुक्त बस्ती, तल्लो भूभाग तथा पहिरोको सम्भावना भएका क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थान र राहत शिविरमा स्थानान्तरण गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन्। गंजम, गजपति, रायगडा, कोरापुट, मलकानगिरी र नबरंगपुर जिल्लामा विशेष निगरानी बढाइएको छ। सम्भावित बाढी, डुबान र पहिरोबाट हुन सक्ने क्षति न्यूनीकरण गर्न स्थानीय प्रशासन तथा विपद् व्यवस्थापन टोलीलाई सक्रिय बनाइएको छ। भारतीय मौसम विज्ञान विभागले मलकानगिरी, कोरापुट, नबरंगपुर, रायगडा, गजपति र कालाहांडी जिल्लामा भारीदेखि अति भारी वर्षा हुन सक्ने चेतावनीसहित रेड अलर्ट जारी गरेको छ। ती क्षेत्रमा प्रतिघण्टा ६० देखि ८० किलोमिटरसम्मको हावा चल्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। निरन्तर वर्षाले पहाडी तथा भिरालो भूभागमा पहिरोको जोखिम बढाउन सक्ने भएकाले स्थानीय बासिन्दालाई सावधानी अपनाउन आग्रह गरिएको छ। **झारखण्डमा पनि वर्षा र चिसोको जोखिम** चक्रवात अर्णबको प्रभाव झारखण्डसम्म फैलिएको छ। राजधानी राँचीसहित विभिन्न जिल्लामा बुधबार बिहानदेखि वर्षा भइरहेको छ। मौसम विभागले राँची, खुन्टी, सिमडेगा, गुम्ला, लोहरदगा, बोकारो, सरायकेला–खरसावाँ तथा पूर्वी र पश्चिम सिंहभूम जिल्लामा भारी वर्षा हुन सक्ने पूर्वानुमान गरेको छ। वर्षासँगै चल्ने चिसो हावाका कारण राज्यको तापक्रम तीनदेखि चार डिग्री सेल्सियससम्म घट्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। सम्भावित जोखिम र प्रतिकूल मौसमलाई ध्यानमा राख्दै राँची र लोहरदगा जिल्लामा अक्टोबर २८ र २९ का लागि कक्षा १२ सम्मका विद्यालयको पठनपाठन स्थगित गरिएको छ। **चक्रवातले हवाई सेवा अस्तव्यस्त** चक्रवातको प्रभाव हवाई यातायातमा समेत परेको छ। विशाखापट्टनम, विजयवाडा र राजमुन्द्री विमानस्थलबाट हुने उडान प्रभावित भएका छन्। प्रतिकूल मौसमका कारण विभिन्न एयरलाइन्सले उडान रद्द गरेका छन् भने केही उडान ढिलाइ भएका छन्। भारतको नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले यात्रुलाई विमानस्थल जानुअघि आफ्नो उडानको पछिल्लो अवस्था जाँच गर्न आग्रह गरेको छ। उडान रद्द वा ढिलाइ हुँदा यात्रुलाई पुनः बुकिङ तथा टिकट रकम फिर्तासम्बन्धी जानकारी उपलब्ध गराउन पनि एयरलाइन्सलाई निर्देशन दिइएको छ। **जोखिम घटे पनि सतर्कता आवश्यक** चक्रवातको तीव्रता क्रमशः घट्दै गए पनि यसको प्रभाव पूर्ण रूपमा समाप्त भइसकेको छैन। आन्ध्र प्रदेश, ओडिशा र झारखण्डका विभिन्न क्षेत्रमा भारी वर्षा, तीव्र हावा, डुबान तथा पहिरोको जोखिम कायमै रहेको छ। प्राकृतिक विपत्तिबाट थप मानवीय तथा भौतिक क्षति हुन नदिन प्रभावित क्षेत्रका नागरिकलाई मौसमसम्बन्धी आधिकारिक सूचना पालना गर्न, जोखिमयुक्त स्थानबाट टाढा रहन र अनावश्यक यात्रा नगर्न आग्रह गरिएको छ। उद्धार तथा राहत कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन सम्बन्धित निकायले निगरानी र तयारीलाई निरन्तरता दिएका छन्। चक्रवात कमजोर हुँदै जानु केही राहतको संकेत भए पनि प्रभावित क्षेत्रको अवस्था पूर्ण रूपमा सामान्य हुन अझै समय लाग्न सक्ने देखिएको छ।