खुल्ला चौरदेखि फ्लडलाइटसम्म : नेपाली क्रिकेटको बदलिँदो युग र कीर्तिपुर रंगशालाको विकासमा केपी ओली सरकारको भूमिका काठमाडौं, कात्तिक ९ । कुनै समय खुल्ला चौरमा खेलिने, रुखका हाँगा र डिलमा बसेर हेरिने नेपाली क्रिकेट आज आधुनिक प्यारापिट, फ्लडलाइट, डिजिटल स्कोरबोर्ड र अन्तर्राष्ट्रिय प्रविधिसहितको नयाँ युगमा प्रवेश गरेको छ। नेपाली क्रिकेटको यही परिवर्तनलाई थप उचाइ दिने अपेक्षासहित नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करण आजदेखि कीर्तिपुरस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सुरु हुँदैछ। नेपाली क्रिकेटको विकासमा खेलाडीको संघर्ष, क्रिकेटप्रेमीको साथ, नेपाल क्रिकेट संघको प्रयास र राज्यको लगानी महत्त्वपूर्ण रहँदै आएका छन्। पछिल्लो समय कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानको स्तरोन्नति यसै यात्राको एउटा महत्त्वपूर्ण उदाहरण बनेको छ। ओली सरकारको पहिलो मन्त्रिपरिषद् बैठकबाट रंगशाला स्तरोन्नतिको निर्णय तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको अध्यक्षतामा २०८१ असार ३१ गते बसेको पहिलो मन्त्रिपरिषद् बैठकले कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा दर्शकका लागि प्यारापिट निर्माण गर्ने, फ्लडलाइट जडान गर्ने तथा आवश्यक पूर्वाधार विकास गर्ने निर्णय गरेको थियो। सरकारले ती कामलाई प्राथमिकतामा राख्दै निर्धारित समयभित्र निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएको थियो। निर्णय कार्यान्वयनका क्रममा सहरी विकास मन्त्रालयअन्तर्गतका निकायमार्फत निर्माण प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो। निर्माण कार्यमा ढिलाइ भएपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले सम्बन्धित अधिकारी र निर्माण व्यवसायीलाई बोलाएर काम तीव्र बनाउन निर्देशनसमेत दिएका थिए। यसको पहिलो चरणमा करिब १० हजार दर्शक क्षमताको प्यारापिट र रात्रीकालीन खेल सञ्चालन गर्न सकिने गरी छवटा फ्लडलाइट टावर निर्माण गरिएका थिए। २०८२ कात्तिकमा सरकारले रंगशालाको पहिलो चरणका संरचना नेपाल क्रिकेट संघलाई हस्तान्तरण गरेको थियो। दोस्रो चरणमा १० अर्ब रुपैयाँको गुरुयोजना कीर्तिपुर क्रिकेट मैदानलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरको रंगशालाका रूपमा विकास गर्ने उद्देश्यले सरकारले दोस्रो चरणका लागि करिब १० अर्ब रुपैयाँ लागत अनुमानसहितको गुरुयोजना स्वीकृत गरेको थियो। उक्त योजनामा रंगशालाको क्षमता विस्तार गरी करिब २५ हजार दर्शक अट्ने बनाउने र थप आधुनिक सुविधा निर्माण गर्ने लक्ष्य समेटिएको छ। एनपीएलले नेपाली क्रिकेटलाई दिएको नयाँ सम्भावना एनपीएलको तेस्रो संस्करणमा आठ फ्रेन्चाइज टोलीले प्रतिस्पर्धा गर्दैछन्। यस संस्करणमा निर्णय पुनरावलोकन प्रणाली (डीआरएस), अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) को स्वीकृति र सुधारिएका दर्शक सुविधाले प्रतियोगितालाई थप प्रतिस्पर्धात्मक बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। प्रतियोगिता अक्टोबर २६ देखि नोभेम्बर २१, २०२६ सम्म सञ्चालन हुने कार्यक्रम छ। एनपीएल केवल क्रिकेट प्रतियोगिता मात्र नभई खेल पर्यटन, रोजगारी, विज्ञापन, निजी लगानी र स्थानीय व्यवसाय विस्तारको सम्भावनासँग पनि जोडिएको छ। विदेशी खेलाडीको सहभागिताले नेपाली खेलाडीलाई अनुभव आदानप्रदान गर्ने अवसर दिन सक्छ भने व्यवस्थित प्रसारण र आधुनिक रंगशालाले नेपाली क्रिकेटको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान बढाउन मद्दत पुर्‍याउन सक्छ। खेलकुद पूर्वाधारमा राजनीतिक प्रतिबद्धता र जवाफदेहिता नेकपा (एमाले) ले खेलकुद पूर्वाधार विकासलाई आफ्नो राजनीतिक प्रतिबद्धताका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ। कीर्तिपुर रंगशालाको स्तरोन्नति तत्कालीन ओली नेतृत्वको सरकारले मन्त्रिपरिषद्को पहिलो बैठकबाट अघि बढाएको निर्णय भएकाले यसलाई उक्त सरकारको खेलकुदसम्बन्धी नीतिगत प्राथमिकताको एउटा उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ। तर, नेपाली खेलकुदको विकास कुनै एउटा दल वा सरकारको प्रयासमा मात्र निर्भर हुँदैन। खेलकुद पूर्वाधारको निर्माण, खेलाडी उत्पादन, प्रशिक्षकको क्षमता विकास, स्थानीय तहमा खेलमैदान विस्तार र खेलाडीको सामाजिक सुरक्षामा निरन्तर राज्यको लगानी आवश्यक हुन्छ। सरकार परिवर्तन भए पनि सुरु गरिएका राष्ट्रिय महत्त्वका परियोजनाले निरन्तरता पाउनु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। अबको लक्ष्य : पूर्वाधारसँगै खेलाडीको भविष्य आधुनिक रंगशाला निर्माण हुनु नेपाली क्रिकेटका लागि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो। तर पूर्वाधारको वास्तविक सफलता त्यहाँ आयोजना हुने प्रतियोगिता, उत्पादन हुने प्रतिभा, खेलाडीले प्राप्त गर्ने अवसर र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा हासिल हुने परिणामबाट मापन हुनेछ। त्यसैले विद्यालय र स्थानीय तहदेखि प्रतिभा पहिचान, नियमित प्रतियोगिता, वैज्ञानिक प्रशिक्षण, महिला क्रिकेटको विकास, प्रशिक्षक तथा अम्पायरको क्षमता अभिवृद्धि र खेलाडीको आर्थिक सुरक्षालाई समान प्राथमिकता दिन आवश्यक छ। खुला चौरबाट प्यारापिट र फ्लडलाइटसम्म आइपुगेको नेपाली क्रिकेटको यात्रा अब अझ व्यवस्थित, व्यावसायिक र दिगो बन्नुपर्ने चरणमा पुगेको छ। कीर्तिपुर रंगशालाको विकासले सिर्जना गरेको सम्भावनालाई परिणाममा बदल्न सरकार, राजनीतिक दल, नेपाल क्रिकेट संघ, निजी क्षेत्र र खेलप्रेमी सबैको निरन्तर सहकार्य आवश्यक छ। नेपाली क्रिकेटको वास्तविक जित रंगशालाको उज्यालोमा मात्र होइन, त्यही उज्यालोले नयाँ पुस्ताका खेलाडीको भविष्य उज्यालो बनाउन सक्नुमा हुनेछ।